Metodologia Testu ADHD

TestNaADHD.pl to trzyetapowe narzędzie przesiewowe do wstępnej oceny objawów ADHD u dorosłych. Łączy kwestionariusz samoopisowy (45 pytań w 5 obszarach, 7-stopniowa skala, wynik w metryce POMP) z dwoma krótkimi behawioralnymi testami poznawczymi: zadaniem Go/No-Go inspirowanym paradygmatem Conners CPT 3 oraz klasycznym testem Stroopa.

Dlaczego dwa rodzaje pomiaru? Skale samoopisowe dobrze pomagają wykluczyć ADHD, ale dają dużo wyników fałszywie dodatnich — w próbach klinicznych wartość predykcyjna dodatnia (PPV) najczęściej spada poniżej 20% (Harrison i Edwards, 2023). Dlatego obok tego, jak opisujesz swoje funkcjonowanie, mierzymy też, jak radzisz sobie w zadaniach wymagających uwagi i hamowania reakcji. To drugie, niezależne źródło informacji: pozwala sprawdzić, czy deklarowane trudności widać również w wykonaniu zadań.

Test ma charakter orientacyjny i przesiewowy. Nie stawia diagnozy, nie potwierdza ani nie wyklucza ADHD i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.

Przebieg testu

Kwestionariusz — 45 pytań w 5 obszarach funkcjonowania
Test poznawczy Go/No-Go — ok. 1 minuty
Test Stroopa — ok. 1 minuty
Podgląd wyników — bezpłatny
Pełny raport — płatny, z analizą AI, rekomendacjami i bonusowym e-bookiem

Oba testy poznawcze są stałą częścią testu i wykonuje je każda osoba.

Część 1 — Kwestionariusz samoopisowy

Struktura

Kwestionariusz zawiera 45 pytań w 5 obszarach. Obejmują one trzy grupy objawów opisane w kryteriach DSM-5 (nieuwaga, nadruchliwość, impulsywność) oraz trudności wykonawcze typowe dla ADHD u dorosłych:

Obszar	Liczba pytań	Czego dotyczy
Uwaga i skupienie	10	koncentracja i utrzymanie uwagi
Impulsywność	9	kontrola zachowania i podejmowanie decyzji
Hiperaktywność	9	aktywność fizyczna i niepokój ruchowy
Zarządzanie czasem i organizacja	9	planowanie i organizacja zadań
Inicjacja i ukończenie zadań	8	rozpoczynanie i kończenie działań

Pytania dotyczą codziennych sytuacji (praca, rozmowy, obowiązki domowe), a nie abstrakcyjnych pojęć.

Skala odpowiedzi

Każde pytanie oceniasz na 7-stopniowej skali. Krańce skali są opisane słowami dopasowanymi do treści pytania — np. od „bardzo często" do „rzadko" albo od „nigdy" do „zawsze" — dzięki czemu możesz odpowiedzieć z niuansem zamiast prostego „tak/nie". Część pytań jest sformułowana odwrotnie (wysoka odpowiedź oznacza brak trudności); takie odpowiedzi odwracamy przed liczeniem wyniku.

Scoring

Każdą odpowiedź przeliczamy na procent maksymalnego możliwego wyniku — POMP (Percent of Maximum Possible; Cohen, Cohen, Aiken i West, 1999): odpowiedź najmniej wskazująca na trudności to 0%, najbardziej — 100%. Wynik obszaru to średnia z jego pytań, a wynik ogólny to średnia ze wszystkich 45 odpowiedzi.

To scoring wymiarowy — podobnie jak w skalach CAARS (Conners' Adult ADHD Rating Scales), gdzie liczy się suma punktów, a nie liczba odpowiedzi powyżej progu. Każda odpowiedź wpływa na wynik proporcjonalnie do swojego natężenia, także ta wskazująca na brak trudności. Dzięki temu profil odzwierciedla rzeczywiste nasilenie zgłaszanych trudności, a nie wynik typu „zaliczyłeś / nie zaliczyłeś".

Klasyfikacja wyniku

Wynik ogólny trafia do jednej z czterech grup. Progi są wzorowane na pasmach wyników skali CAARS (w normie / graniczny / klinicznie istotny) i przeniesione na skalę 0–100% POMP. Nie są to normy populacyjne — nazwa grupy opisuje, na ile profil odpowiedzi jest zbieżny z objawami ADHD, a nie prawdopodobieństwo diagnozy w sensie statystycznym.

Wynik POMP	Klasyfikacja	Co oznacza
0–29%	Mało prawdopodobne	Profil odpowiedzi nie wskazuje na istotne objawy ADHD
30–49%	Możliwe	Pojawiają się pojedyncze obszary z podwyższonymi wynikami
50–69%	Prawdopodobne	Wyraźny profil objawów; warto rozważyć konsultację specjalisty
70–100%	Wysoce prawdopodobne	Wyniki sugerują znaczące trudności; rekomendujemy konsultację diagnostyczną

Te same progi (30 / 50 / 70%) stosujemy do opisu każdego z 5 obszarów w raporcie: w normie, łagodne, podwyższony, wyraźny.

Część 2 — Test poznawczy Go/No-Go

Paradygmat

Zadanie jest inspirowane paradygmatem Conners CPT 3. Na ekranie pojawiają się litery jedna po drugiej. Reagujesz na każdą literę oprócz X — naciśnięciem SPACJI na komputerze lub stuknięciem ekranu na telefonie. Gdy pojawi się X, musisz w porę powstrzymać reakcję.

Ok. 75% liter wymaga reakcji, co buduje silny nawyk reagowania, który trzeba zatrzymać przy X. Zadanie mierzy więc kontrolę hamowania i utrzymywanie uwagi — funkcje wykonawcze, które w badaniach nad ADHD są często osłabione.

Nasza wersja jest znacznie krótsza niż kliniczny Conners CPT 3 (który trwa ok. 14 minut) — to wersja przesiewowa, a nie odtworzenie testu klinicznego.

Parametry

Czas ekspozycji litery: 250 ms (jak w Conners CPT 3)
Przerwa między bodźcami (ISI): 1100–1500 ms (losowo)
Prawdopodobieństwo litery X (No-Go): 25% w każdej próbie
Liczba prób: 30 (jeden blok); pierwsze 2 nie są liczone (rozgrzewka), więc analizujemy 28 prób
Praktyka: 6 prób z informacją zwrotną (nie wliczają się do wyniku)
Łączny czas: ok. 1 minuty

Wskaźniki

Wskaźnik	Co mierzy
Pominięcia (omissions)	Brak reakcji na literę inną niż X — wskaźnik nieuwagi
Impulsywność (commissions)	Reakcja na X — wskaźnik trudności z hamowaniem
Średni czas reakcji	Szybkość reagowania (średnia z trafnych reakcji)
SD czasu reakcji	Odchylenie standardowe — rozrzut czasów reakcji
CV czasu reakcji (SD / średnia)	Zmienność reakcji niezależna od ogólnego tempa. Zwiększona zmienność czasu reakcji to jedno z najczęściej replikowanych odkryć w badaniach nad ADHD (Kofler i in., 2013 — metaanaliza 319 badań)
d′ (d-prime)	Czułość z teorii detekcji sygnałów — jak dobrze odróżniasz litery „reaguj" od X

Klasyfikacja wskaźników

Trzy wskaźniki — pominięcia, impulsywność i zmienność (CV) — klasyfikujemy niezależnie jako w normie, graniczny lub podwyższony. Dzięki temu nawet jeden wyraźny sygnał (np. wysoka impulsywność przy dobrej uwadze) nie ginie w średniej.

Wskaźnik	W normie	Graniczny	Podwyższony
Pominięcia	do 5%	5–10%	powyżej 10%
Impulsywność	do 15%	15–25%	powyżej 25%
Zmienność (CV)	do 0,20	0,20–0,30	powyżej 0,30

Progi są orientacyjne — oparte na zakresach raportowanych w literaturze CPT i Go/No-Go dla dorosłych (Conners, 2014; Bezdjian i in., 2009). Nie są to normy kliniczne.

Część 3 — Test Stroopa

Paradygmat

Na ekranie pojawia się nazwa koloru (np. „CZERWONY"), napisana tym samym kolorem (próba zgodna) lub innym (próba niezgodna — np. słowo „CZERWONY" w kolorze niebieskim). Twoim zadaniem jest wskazać kolor liter, ignorując znaczenie słowa.

Test mierzy kontrolę interferencji — zdolność powstrzymania automatycznej reakcji (czytania słowa) na rzecz świadomej (rozpoznania koloru). To klasyczny paradygmat opisany przez Stroopa w 1935 roku i do dziś stosowany w neuropsychologii. W badaniach nad ADHD wyniki testu Stroopa są mniej jednoznaczne niż zmienność czasu reakcji (Lansbergen, Kenemans i van Engeland, 2007), dlatego traktujemy go jako uzupełnienie obrazu funkcji wykonawczych, a nie samodzielny wskaźnik.

Parametry

Liczba prób: 20 (każda próba z prawdopodobieństwem 50% zgodna lub niezgodna)
Praktyka: 3 próby (wszystkie zgodne, z informacją zwrotną)
Limit czasu na odpowiedź: 2 sekundy
Przerwa między próbami (ISI): 350–600 ms (losowo)
4 kolory: czerwony, niebieski, zielony, żółty
Łączny czas: ok. 1 minuty

Wskaźniki

Wskaźnik	Co mierzy
Efekt Stroopa	Różnica średniego czasu reakcji między poprawnymi próbami niezgodnymi a zgodnymi (ms). Im większy, tym silniejsza interferencja
Trafność	Procent wszystkich prób z poprawnie wskazanym kolorem
Błędy na trudnych	Odsetek błędów na próbach niezgodnych — gdy automatyczna reakcja poprowadziła w złą stronę
Średni czas reakcji: zgodne / niezgodne	Czas reakcji w obu typach prób

Klasyfikacja wskaźników

Dwa wskaźniki klasyfikujemy jako w normie, graniczny lub podwyższony:

Wskaźnik	W normie	Graniczny	Podwyższony
Efekt Stroopa	do 150 ms	150–250 ms	powyżej 250 ms
Błędy na trudnych	do 5%	5–15%	powyżej 15%

Progi są orientacyjne — oparte na typowych wartościach efektu Stroopa raportowanych dla dorosłych. Nie są to normy kliniczne.

Analiza AI

Spersonalizowaną część raportu tworzy duży model językowy (Google Gemini) według instrukcji opracowanej przez nas na podstawie metodologii opisanej w tym dokumencie. Model otrzymuje:

treść pytań i Twoje odpowiedzi przeliczone na POMP, wyniki 5 obszarów i wynik ogólny,
wskaźniki testu Go/No-Go (pominięcia, impulsywność, średni czas reakcji, CV, d′),
wskaźniki testu Stroopa (efekt Stroopa, trafność, błędy na trudnych, średnie czasy reakcji).

Model nie otrzymuje Twojego imienia ani adresu e-mail. Na tej podstawie opisuje każdy obszar, porównuje wyniki kwestionariusza z wynikami testów behawioralnych (zaznacza, czy są zgodne, czy się rozchodzą) i przygotowuje rekomendacje.

Co otrzymujesz w raporcie

Wynik ogólny (POMP) i klasyfikację (mało prawdopodobne / możliwe / prawdopodobne / wysoce prawdopodobne)
Wyniki testu Go/No-Go: klasyfikację 3 wskaźników (pominięcia, impulsywność, zmienność czasu reakcji), histogram czasów reakcji oraz szczegóły (średni czas reakcji, SD, d′, liczba trafień)
Wyniki testu Stroopa: efekt Stroopa, trafność i błędy na trudnych próbach, średnie czasy reakcji i trafność w próbach zgodnych i niezgodnych
Podsumowanie AI, które zestawia wyniki kwestionariusza z wynikami obu testów
Opis każdego z 5 obszarów z wynikiem procentowym i oceną nasilenia
Spersonalizowane rekomendacje dla obszarów z wynikiem od 30%
Możliwość wydruku lub zapisania raportu do PDF
Bonus: e-book „Poradnik ADHD" (PDF) — link do pobrania wysyłamy e-mailem razem z informacją, że raport jest gotowy

Ograniczenia

Test jest przesiewowy, nie diagnostyczny. Nawet kliniczne testy komputerowe nie są wystarczająco trafne jako samodzielne narzędzie: w metaanalizie testów CPT łączna czułość wyniosła 0,75, a specyficzność 0,71 (Arrondo i in., 2024), a dla QbTest odpowiednio 0,78 i 0,70 — autorzy zalecają stosowanie go wyłącznie jako uzupełnienia pełnej oceny klinicznej (Bellato i in., 2024). Diagnozę ADHD stawia lekarz psychiatra lub psycholog na podstawie wywiadu klinicznego.
Testy poznawcze są krótkie (28 analizowanych prób Go/No-Go, w tym średnio ok. 7 prób z X, oraz 20 prób Stroopa). To kompromis między wygodą a precyzją: pojedynczy błąd może wyraźnie zmienić wynik procentowy.
Wyniki mogą być zaburzone przez chwilowy stan emocjonalny, brak snu, zmęczenie, leki lub używki, a także przez rozpraszacze podczas testu.
Test nie uwzględnia zaburzeń współistniejących (np. depresji, lęku, zaburzeń nastroju), które mogą dawać objawy podobne do ADHD.
Pomiar czasu reakcji w przeglądarce ma stałe opóźnienie rzędu kilkudziesięciu milisekund (średnio ok. 80 ms w badaniu Anwyl-Irvine i in., 2021), zależne od urządzenia i przeglądarki. Porównania w obrębie jednej osoby (np. efekt Stroopa, zmienność reakcji) są na to odporne, ale bezwzględnych czasów reakcji nie można porównywać wprost z normami laboratoryjnymi.

Kiedy konsultacja ze specjalistą

W przypadku wyniku „prawdopodobne" lub „wysoce prawdopodobne", lub gdy rozpoznajesz u siebie objawy ADHD znacząco utrudniające codzienne funkcjonowanie, zalecamy konsultację z:

psychiatrą (możliwość diagnozy formalnej oraz farmakoterapii)
psychologiem klinicznym (diagnoza neuropsychologiczna)
psychoterapeutą (terapia poznawczo-behawioralna jest metodą wsparcia osób z ADHD o udokumentowanej skuteczności)

Podstawy naukowe

Metodologia testu opiera się na następujących narzędziach i badaniach:

Conners CPT 3 — paradygmat, którym inspirowane jest zadanie Go/No-Go (Conners, 2014)
CAARS — punkt odniesienia dla pasm klasyfikacji wyniku (Conners, Erhardt i Sparrow, 1999)
ASRS v1.1 — skala samoopisowa WHO (Kessler i in., 2005)
POMP — Cohen, Cohen, Aiken i West, 1999 (Percent of Maximum Possible jako standaryzowana metryka skali)
Harrison i Edwards, 2023 — trafność skal samoopisowych w rozpoznawaniu ADHD u dorosłych (Journal of Attention Disorders)
Arrondo i in., 2024 — metaanaliza testów CPT (czułość 0,75, specyficzność 0,71; JAACAP)
Bellato i in., 2024 — metaanaliza QbTest (czułość 0,78, specyficzność 0,70; JCPP)
Kofler i in., 2013 — metaanaliza zmienności czasu reakcji w ADHD (319 badań; Clinical Psychology Review)
Bezdjian i in., 2009 — zadanie Go/No-Go: pominięcia i reakcje na X jako odrębne wskaźniki nieuwagi i impulsywności
Stroop, 1935 — efekt interferencji kolorów
Lansbergen, Kenemans i van Engeland, 2007 — metaanaliza interferencji Stroopa w ADHD (Neuropsychology)
Anwyl-Irvine i in., 2021 — precyzja pomiaru czasu reakcji w przeglądarce (Behavior Research Methods)

Metodologia jest aktualizowana w miarę pojawiania się nowych dowodów naukowych.

Prywatność

Wszystkie dane są przetwarzane zgodnie z RODO. Wyniki są dostępne tylko dla Ciebie — pod indywidualnym linkiem — i nie udostępniamy ich innym osobom. Do wygenerowania analizy AI przekazujemy odpowiedzi i wyniki testów bez imienia i adresu e-mail. Szczegóły znajdziesz w Polityce Prywatności.