Metodologia Testu ADHD

TestNaADHD.pl to dwuczęściowe narzędzie przesiewowe do wstępnej oceny objawów ADHD. Łączy kwestionariusz samoopisowy (skala Likerta, scoring POMP zgodny z CAARS i ASRS) z behawioralnym testem poznawczym opartym na klinicznym paradygmacie Conners CPT 3.

Połączenie obu części odpowiada na ograniczenie samych kwestionariuszy: skale samoopisowe mają dobrą czułość, ale niską specyficzność (PPV w wielu próbach klinicznych spada poniżej 20%). Dodanie obiektywnego testu wykonawczego mierzalnie poprawia trafność diagnostyczną.

Test ma charakter orientacyjny i nie zastępuje konsultacji ze specjalistą.

Część 1 — Kwestionariusz samoopisowy

Struktura

Kwestionariusz obejmuje 5 obszarów funkcjonowania, które najsilniej odpowiadają kryteriom DSM-5 dla ADHD:

Uwaga i skupienie — trudności z koncentracją i utrzymaniem uwagi
Impulsywność — kontrola zachowania i podejmowanie decyzji
Hiperaktywność — poziom aktywności fizycznej i niepokoju ruchowego
Zarządzanie czasem i organizacja — planowanie i organizacja zadań
Inicjacja i ukończenie zadań — rozpoczynanie i kończenie działań

Skala odpowiedzi

Każde pytanie oceniasz na wielostopniowej skali Likerta — od „zdecydowanie się nie zgadzam" do „zdecydowanie się zgadzam" — co pozwala na zniuansowaną odpowiedź zamiast prostego „tak/nie".

Scoring

Algorytm scoringu opiera się na metodologii walidowanych narzędzi przesiewowych — CAARS (Conners' Adult ADHD Rating Scales) oraz ASRS (WHO Adult ADHD Self-Report Scale). Każda odpowiedź wpływa na wynik proporcjonalnie do swojego natężenia, dzięki czemu profil objawów odzwierciedla rzeczywiste doświadczenie użytkownika, a nie wynik typu „zaliczyłeś / nie zaliczyłeś".

W odróżnieniu od prostych testów, które odrzucają odpowiedzi poniżej środka skali, nasza metoda uwzględnia każdą odpowiedź — także te wskazujące na brak trudności — co daje pełniejszy obraz funkcjonowania w danym obszarze.

Klasyfikacja wyniku

Wyniki są klasyfikowane do jednej z czterech grup, których progi zostały dobrane na podstawie standardów stosowanych w klinicznej diagnostyce ADHD:

Klasyfikacja	Co oznacza
Mało prawdopodobne	Profil odpowiedzi nie wskazuje na istotne objawy ADHD
Możliwe	Pojawiają się pojedyncze obszary z podwyższonymi wynikami
Prawdopodobne	Wyraźny profil objawów; warto rozważyć konsultację specjalisty
Wysoce prawdopodobne	Wyniki sugerują znaczące trudności; rekomendujemy diagnostyczną konsultację

Część 2 — Test poznawczy (Go/No-Go)

Paradygmat — Conners CPT 3

Na ekranie pojawiają się litery jedna po drugiej. Reagujesz na każdą literę oprócz X — naciśnięciem SPACJI na komputerze lub stuknięciem ekranu na telefonie. Gdy pojawi się X, musisz w porę powstrzymać reakcję.

Wysoka częstotliwość liter „reaguj" (~75%) tworzy silny nawyk reagowania, który trzeba zatrzymać przy X. To bezpośrednio testuje kontrolę hamowania — kluczową funkcję wykonawczą zaburzaną w ADHD.

Parametry

Czas ekspozycji bodźca: 250 ms (zgodnie z Conners CPT 3)
ISI (przerwa między bodźcami): 1100-1500 ms (losowo)
Częstotliwość X (No-Go): 25%
Liczba prób: 30 (jeden blok)
Praktyka: 6 prób z informacją zwrotną
Pierwsze 2 próby odrzucamy z analizy (warm-up)
Łączny czas: ~1 minuta

Wskaźniki

Wskaźnik	Co mierzy
Pominięcia (omissions)	Brak reakcji na literę inną niż X — wskaźnik nieuwagi
Impulsywność (commissions)	Reakcja na X — wskaźnik braku hamowania
Średni czas reakcji	Szybkość przetwarzania
SD czasu reakcji	Odchylenie standardowe — niestabilność uwagi
CV czasu reakcji (SD/Mean)	Współczynnik zmienności — najbardziej replikowany behawioralny biomarker ADHD
d-prime	Czułość detekcji sygnału z teorii detekcji sygnałów

Klasyfikacja wskaźników

Każdy wskaźnik jest klasyfikowany w jednej z trzech grup — w normie, graniczny lub podwyższony — w oparciu o zakresy raportowane w literaturze klinicznej dla osób dorosłych. Wynik ogólny testu poznawczego to najsłabszy z trzech wskaźników; dzięki temu nawet jeden istotny problem (np. wysoka impulsywność przy dobrej uwadze) jest widoczny w analizie.

Część 3 — Test Stroopa (opcjonalny)

Paradygmat

Na ekranie pojawia się słowo opisujące kolor (np. „CZERWONY"), pomalowane swoim kolorem (zgodne) lub innym (niezgodne — np. słowo „CZERWONY" w niebieskim kolorze). Twoim zadaniem jest wskazać kolor liter, ignorując znaczenie słowa.

Test mierzy kontrolę interferencji — zdolność hamowania automatycznej reakcji (czytanie słowa) na rzecz świadomej (rozpoznanie koloru). To klasyczny paradygmat wprowadzony przez Stroopa w 1935 roku, używany w neuropsychologii do dziś.

Parametry

Liczba prób: 20 (mieszanie zgodnych i niezgodnych w stosunku 50/50)
Praktyka: 3 próby (wszystkie zgodne dla rozgrzewki)
Limit czasu na odpowiedź: 2 sekundy (timeout)
ISI: 350-600 ms (losowo)
4 kolory: czerwony, niebieski, zielony, żółty
Łączny czas: ~1 minuta

Wskaźniki

Wskaźnik	Co mierzy
Efekt Stroopa	Różnica RT między próbami niezgodnymi a zgodnymi (ms). Im większy, tym silniejsza interferencja.
Trafność	Procent poprawnych wskazań koloru
Błędy na trudnych	Odsetek błędów na próbach niezgodnych — kiedy automatyzm prowadził w złą stronę
Średni RT zgodne / niezgodne	Czas reakcji w obu typach prób

Klasyfikacja wskaźników

Tak jak w teście Go/No-Go, każdy wskaźnik jest klasyfikowany jako w normie, graniczny lub podwyższony. Progi pochodzą z literatury klinicznej i odpowiadają standardowym zakresom dla osób dorosłych.

Test Stroopa jest dostępny jako standalone, pod adresem /test/cognitive/stroop — nie jest częścią obowiązkowego flow oceny ADHD, ale dostarcza dodatkowych danych o kontroli wykonawczej.

Analiza AI

Na podstawie wyników obu części generujemy spersonalizowany raport używając naszego dedykowanego modelu AI. Model otrzymuje wszystkie odpowiedzi z procentowymi wynikami POMP per kategoria oraz wskaźniki testu behawioralnego, i tworzy analizę zgodną z metodologią opisaną w tym dokumencie.

Co otrzymujesz w raporcie

Wynik ogólny (POMP) i klasyfikacja (mało prawdopodobne / możliwe / prawdopodobne / wysoce prawdopodobne)
Rozkład wyników w 5 obszarach funkcjonowania, każdy ze swoim procentem POMP
Wyniki testu poznawczego Go/No-Go z histogramem czasu reakcji i klasyfikacją 3 niezależnych metryk (uwaga, impulsywność, zmienność RT)
Spersonalizowane rekomendacje dla obszarów z podwyższonym wynikiem
Analiza AI porównująca wyniki kwestionariusza i testu behawioralnego
Odniesienie do progów klinicznych z literatury

Ograniczenia

Test jest przesiewowy, nie diagnostyczny. Nawet certyfikowane przez FDA wersje (np. QbTest) osiągają około 84% czułości i 84% specyficzności wyłącznie w połączeniu z konsultacją kliniczną — bez kontekstu klinicznego specyficzność jest znacząco niższa.
Wyniki mogą być zaburzone przez chwilowy stan emocjonalny, brak snu, leki, używki.
Test nie uwzględnia chorób współistniejących (depresja, lęk, zaburzenia nastroju), które mogą imitować objawy ADHD.
Czas reakcji w przeglądarce ma typowo ~25 ms większą latencję niż laboratoria psychofizjologiczne — różnica jest stała i nie zaburza kontrastów wewnątrz osoby (Anwyl-Irvine et al. 2021), ale nie pozwala na bezpośrednie porównanie do norm laboratoryjnych.

Kiedy konsultacja ze specjalistą

W przypadku wyniku „prawdopodobne" lub „wysoce prawdopodobne", lub gdy rozpoznajesz u siebie objawy ADHD znacząco utrudniające codzienne funkcjonowanie, zalecamy konsultację z:

psychiatrą (możliwość diagnozy formalnej oraz farmakoterapii)
psychologiem klinicznym (diagnoza neuropsychologiczna)
psychoterapeutą (terapia poznawczo-behawioralna jest udowodnioną metodą wsparcia osób z ADHD)

Podstawy naukowe

Metodologia testu opiera się na walidowanych narzędziach i badaniach:

Conners CPT 3 — paradygmat testu poznawczego (Conners 2014)
CAARS — struktura kwestionariusza i klasyfikacja T-score (Conners, Erhardt, Sparrow 1999)
ASRS v1.1 — WHO, 2003 (skala samoopisowa)
WURS-25 — Wender Utah Rating Scale (próg kliniczny 46+)
POMP — Cohen, Cohen, Aiken, West 1999 (Percent of Maximum Possible jako standaryzowana metryka skali)
Tallon et al. 2024 — meta-analiza CPT (czułość 0.75, specyficzność 0.71)
Bellato et al. 2024 — przegląd kliniczny QbTest (JCPP)
Harrison & Edwards 2023 — czułość/specyficzność skal samoopisowych
Bezdjian et al. 2009 — paradygmat Go/No-Go (niezależność pominięć i impulsywności)
Anwyl-Irvine et al. 2021 — precyzja pomiaru czasu reakcji w przeglądarce

Metodologia jest aktualizowana w miarę pojawiania się nowych dowodów naukowych.

Prywatność

Wszystkie dane są przetwarzane zgodnie z RODO. Wyniki dostępne są tylko dla użytkownika i nie są udostępniane osobom trzecim bez wyraźnej zgody.